Bilgi Köşesi

Fırtına floku, 7 ve üstü havalarda kullanılabilecek küçük ve sağlam yapılı bir floktur. Özellikle açık deniz kullanımı için gereklidir. Ege ve Marmara’da meteorolojik uyarılar takip edildiğinde çok sert havalardan kaçınmak çoğu zaman mümkündür; kısa süreli sert rüzgarlar saatlerce sürmese de tedbirli olmak için teknede fırtına floku bulundurulmalıdır.

Fırtına flokunun azami boyutu direk yüksekliğinin karesinin yüzde 5’ini geçmemelidir. Göz alıcı renkte, orsa yakasında kumaş parçalarının birleşim dikişi olmayan ve tekneye özel dikilmiş iyi bir yelken tercih edilmelidir. Alt yakası dalgaların yelkene çarpmasını azaltmak için yüksek kesilir.

Yelkenin yakaları fırtınada tam gergin kullanılmalı, ıskota köşeleri teknenin donanımına uygun güvenli noktalara yönlendirilmelidir. Uygun mapa veya makara varsa fırtına flokunun karula köşesi, yakaların gerginliğini eşit tutacak şekilde esnemeyen bir halatla istralya dibine bağlanabilir.

Sert havada baş üstünde durmak ve çalışmak zorlaşır. Yarış ekipleri, güvertede çapariz verecek veya orsa seyrinde hız kesecek tüm ekipmanı kamarada ya da dolaplarda tutar. Kısıtlı tecrübeye sahip gezi ekiplerinde de fırtına floku, beklenti varsa yarı donatılmış biçimde baş üstünde hazır tutulmalıdır.

Baş üstünde çalışmak gerekirse demir ve zincirin bulunduğu baş dolap kapağı açılarak ayaklar içeri alınabilir ve güverteye oturularak çalışılabilir. Tekne üzerinde fırtınada dolaşmak gerekiyorsa emniyet kemeri kullanılmalı; denize düşmeyi önleyecek bağlantı noktaları önceden planlanmalıdır.

Fırtınada en önemli tehlikelerden biri ana yelken bumbasıdır. Bumba sökülebiliyorsa tamamen sökülüp güverteye sıkıca bağlanmalı; sökülemiyorsa balançina alınmalı ve bumbanın ucu güverteye sabitlenmelidir. Mandarlar mümkünse direk dibinden uzaklaştırılmalı, güvertedeki yükler ve kamara içindeki ağır parçalar güvenli şekilde sabitlenmelidir.

Fırtına floku, pupa çarmıkları varsa trinkete ya da iç istralyaya basılır. Uygun iç istralya yoksa baş istralyada kullanılır. Bu yelkende tor yok denecek kadar azdır; fırtınada ıskota köşesi ve alt yaka tam gergin trim edilmelidir. Tekneyi pupada tutmaya yardımcı olması istenirse iskele ve sancak ıskotaları birlikte kasılarak alt yaka tekne hattına alınabilir.

Donatılması genova ve diğer floklarla benzerdir; mandar ve ıskotalar düşük esnemeli halattan seçilmelidir. Bazı fırtına floklarında orsa gradin yakasında çelik halat bulunur. Sürtünme, titreşim ve aşınma yüksek olduğundan basılacak istralyanın ve kilitlerin metal olması yararlıdır.

Donanım yaptırılacaksa direk tepesinden baş istralyanın arkasına inecek bir istralya tasarlanmalı; tekne gövdesinde uygun bir mapaya veya zincirlik arkasında sağlam bir noktaya bağlanmalıdır. Alt ucuna pelikan kancalı bir liftin konarak flok bu istralya üzerine donatılabilir. Kullanılmadığında mandar ve ıskotaları bağlı şekilde bir torba içinde direk dibinde tutulabilir.

Sarma yelkenli teknelerde daha sade bir geçici düzenek de kurulabilir. Direk tepesinde iki düşük esnemeli mandar hazır tutulur; biri baş istralyanın bağlı olduğu yere gerilerek istralya görevi görür, diğeri floku basmakta kullanılır. Halatlar cem kilitlere bırakılmamalı, sağlam koç boynuzlarına ya da vinçlere emniyetli şekilde bağlanmalıdır.

Fırtına floku sakin havalarda istralyasız biçimde baş istralyanın gerisinde uygun bir noktaya bağlanıp ikinci bir mandar yardımıyla da basılabilir. Apaz seyirlerde yardımcı olabileceği gibi, karula ve ıskota köşeleri tekne bordosuna gerilip mandar köşesi kaldırılarak denizden adam kurtarma için de kullanılabilir; ters basıldığında dümen arızasında rüzgar dümeni etkisi sağlayabilir.

Yazar: Ahmet Çelenoğlu